پژوهشگر فرانسوی:
اگر ایران دوام بیاورد، ممکن است پایان امپراتوری آمریکا را ببینیم
به گفته این پژوهشگر فرانسوی، ایالات متحده در سالهای اخیر با مجموعهای از شکستهای مهم روبهرو شده است: از شکست نظامی و صنعتی در جنگ اوکراین در برابر روسیه گرفته تا رقابت اقتصادی با چین که واشنگتن نتوانست در آن به برتری دست یابد.او معتقد است در چنین شرایطی، ورود به یک جنگ جدید میتواند تلاشی برای منحرف کردن افکار عمومی از این ضعفها باشد.
وی با بیان اینکه «ایجاد جنگ میتواند نوعی استراتژی انحرافی برای پنهان کردن ضعف امپراتوری باشد» تأکید میکند که ایران بسیار بزرگتر از آن بوده که صرفاً در چنین بازیای نقش یک «انحراف» را ایفا کند.
تود در بخش دیگری از این گفتوگو به نقش رژیم اسرائیل در جنگ نیز پرداخت و رابطه تلآویو و واشنگتن را به رابطه «سگ و صاحبش» تشبیه کرد. او گفت برخی تصور میکنند وقتی گفته میشود اسرائیل در چارچوب راهبرد آمریکا عمل میکند، این به معنای تبرئه آن است؛ در حالی که چنین نیست.
به گفته تود، «وقتی میگویم اسرائیل مهرهای در این بازی است، به هیچ وجه به معنای توجیه رفتار آن نیست. برعکس، رفتار آن نفرتانگیز است. اسرائیل مانند سگی در بند است که وقتی صاحبش دستور میدهد حمله میکند و صاحب آن ایالات متحده است.» این تاریخدان فرانسوی در عین حال افزود که در مرحله جدید جنگ، ممکن است اسرائیل تا حدی از کنترل آمریکا خارج شده باشد و با نوعی رهایی از محدودیتهای گذشته عمل کند.
تود علاوه بر تحلیل ژئوپولیتیکی، به یک عامل دیگر نیز اشاره میکند: فروپاشی اخلاقی در درون جامعه و سیاست آمریکا.
او با اشاره به کتاب اخیر خود تحت عنوان «شکست غرب» میگوید در ایالات متحده نوعی «نیهیلیسم» یا میل به خشونت در حال ظهور است. پدیدهای که به گفته او ناشی از بحرانهای عمیق مذهبی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه آمریکاست. به گفته تود، در رفتار برخی سیاستمداران آمریکایی حتی نوعی «لذت از خشونت» دیده میشود و همین امر نشان میدهد که تصمیمات جنگی دیگر صرفاً بر اساس منطق راهبردی اتخاذ نمیشود.
ترامپ و بحران رهبری در آمریکا
این تاریخدان فرانسوی در بخش دیگری از مصاحبه خود به نقش دونالد ترامپ در تشدید بحران کنونی اشاره میکند و میگوید رفتارها و اظهارات او نشانههایی از «از دست دادن تماس با واقعیت» را نشان میدهد.
تود حتی احتمال بروز بحران سیاسی در داخل آمریکا را نیز مطرح میکند و میگوید در سناریوهای مختلف ممکن است ترامپ با فشارهای داخلی روبهرو شود یا حتی قدرت به شکل غیرمنتظرهای به دست چهرههای دیگری مانند معاون رئیسجمهور منتقل شود.
به باور تود، یکی از بزرگترین خطاهای واشنگتن در این بحران دستکم گرفتن ایران بوده است. او تأکید میکند که ایران در سالهای اخیر شاهد جهش علمی و فنی چشمگیری بوده و توسعه آموزش عالی و افزایش تعداد دانشمندان و مهندسان در این کشور، آن را به یکی از قدرتهای مهم منطقهای تبدیل کرده است.
این تحلیلگر فرانسوی همچنین به واکنش جامعه ایران اشاره میکند و میگوید برخلاف برخی پیشبینیها، حمله خارجی نهتنها موجب فروپاشی داخلی نشده، بلکه به تقویت انسجام داخلی منجر شده است.او میگوید حتی عملیات هدف قرار دادن رهبران ایران نیز از نظر راهبردی شکست خورده است. زیرا ساختار قدرت به سرعت بازسازی شده و نظام سیاسی توانسته خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.
در بخش دیگری از این مصاحبه، تود با اشاره به برداشت اشتباه واشنگتن از واکنش ایران، تأکید میکند که یکی از دلایل محاسبه غلط آمریکا، رفتار دولتهای اروپایی بوده است. به گفته او سیاستمداران آمریکایی به این نتیجه رسیده بودند که سایر کشورها نیز مانند اروپا در برابر فشارهای واشنگتن تسلیم خواهند شد.
تود در این باره میگوید: «ترس اروپاییها در تمام این مراحل آمریکا را به اشتباه انداخت. آنها تصور کردند همه کشورها مانند اروپا رفتار خواهند کرد. در حالی که در اروپا با کوچکترین فشار تسلیم میشوند.» به اعتقاد این تاریخدان فرانسوی همین تصور غلط باعث شد واشنگتن توان واقعی ایران و پیامدهای جنگ را به شدت دستکم بگیرد.
وی همچنین به شدت از مواضع کشورهای اروپایی انتقاد میکند و میگوید رفتار بسیاری از دولتهای اروپایی در قبال جنگ علیه ایران عملاً به معنای همدستی با سیاستهای جنگطلبانه واشنگتن است.به گفته او، شعارهای مربوط به «ارزشهای اروپایی» در این بحران اعتبار خود را از دست داده و اروپا نشان داده که در برابر سیاستهای آمریکا استقلال واقعی ندارد.
تود در جمعبندی تحلیل خود تأکید میکند که نتیجه جنگ هنوز مشخص نیست، اما اگر ایران بتواند در برابر فشارها دوام بیاورد، پیامدهای آن برای نظم جهانی بسیار گسترده خواهد بود. او میگوید در چنین سناریویی ممکن است جهان شاهد پایان امپراتوری آمریکا باشد.
به گفته تود «اگر ایران دوام بیاورد، ممکن است ظرف مدت کوتاهی روشن شود که آمریکا یکی از بزرگترین اشتباهات راهبردی تاریخ خود را مرتکب شده است» .
